A-ja: Tingulli i Parë, Fryma e Fillimit. Në fillim ishte zëri. Jo fjala e shkruar, jo alfabeti, jo gramatika — por tingulli. Dhe ndër tingujt më të hershëm, më të natyrshëm dhe më universalë të qenies njerëzore është “A”-ja. Ajo nuk është thjesht një shkronjë; është nisje, është frymë, është ekzistencë. Tingulli përpara shkronjës Shumë përpara se njeriu të shpikte alfabetin — qoftë atë fenikas, grek apo latin — zëri “a” ishte tashmë pjesë e qenies së tij biologjike. Foshnja, sapo lind, nuk shqipton bashkëtingëllore të ndërlikuara. Ajo hap gojën dhe nxjerr një tingull të hapur: “aaa…”. Ky është refleksi më i natyrshëm i aparatit fonator njerëzor. Në fonetikë, “a” është një zanore e hapur qendrore ose e përparme, që prodhohet me gojën të hapur maksimalisht dhe me pengesë minimale në rrjedhën e ajrit. Pra, fiziologjikisht, është tingulli më pak i kushtëzuar — më i lirë. Dhe pikërisht për këtë arsye, ai mund të konsiderohet si fillimi i të folurit. Nga tingull në simbol Vetëm shumë më vonë...
Linguistic Glob is a scholarly platform dedicated to the critical examination of linguistic history, etymology, and the origins of language. Its research-oriented discussions address the theoretical foundations and methodological approaches. Copyright © 2024 Fatmir Iliazi